مقدمه: چرا سلامت دریچه آئورت اهمیت حیاتی دارد؟

قلب به‌عنوان پمپ اصلی بدن، وظیفه خون‌رسانی به تمامی اندام‌ها را بر عهده دارد. این عملکرد حیاتی به کمک چهار دریچه قلبی انجام می‌شود که جریان خون را به‌صورت یک‌طرفه هدایت می‌کنند.

در میان این دریچه‌ها، دریچه آئورت نقش کلیدی دارد؛ زیرا در خروجی بطن چپ (قوی‌ترین حفره قلب) قرار گرفته و خون اکسیژن‌دار را به شریان آئورت و سپس به کل بدن می‌رساند.

هرگونه اختلال در عملکرد دریچه آئورت، در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، می‌تواند منجر به نارسایی قلبی، سکته مغزی و حتی مرگ ناگهانی شود.

در کلینیک فوق تخصصی قلب و عروق دلبان در مشهد، به مدیریت دکتر سید محسن جهرمی‌مقدم، تشخیص و درمان پیشرفته بیماری‌های دریچه آئورت با جدیدترین روش‌های روز دنیا انجام می‌شود.

دریچه آئورت چگونه کار می‌کند؟

دریچه آئورت به‌طور طبیعی دارای سه لت (سه‌لتی یا Tricuspid) است.

• 🔹 در سیستول (انقباض بطن چپ): دریچه کاملاً باز می‌شود و خون وارد آئورت می‌گردد
• 🔹 در دیاستول (استراحت بطن چپ): دریچه بسته می‌شود و از برگشت خون جلوگیری می‌کند

اختلال در باز یا بسته شدن این دریچه، منشأ بیماری‌های دریچه آئورت است.

انواع بیماری‌های دریچه آئورت
 

1️⃣ تنگی دریچه آئورت (Aortic Stenosis)

شایع‌ترین بیماری دریچه‌ای در سالمندان است. در این حالت، دریچه به‌طور کامل باز نمی‌شود و خروج خون از قلب با مشکل مواجه می‌گردد.

علل شایع تنگی دریچه آئورت:

• کلسیفیکاسیون وابسته به سن (شایع‌ترین علت در افراد بالای ۶۵ سال)
• دریچه آئورت دو لتی مادرزادی (Bicuspid Aortic Valve)
• تب روماتیسمی
• نارسایی کلیوی مزمن و برخی بیماری‌های متابولیک

📌 در صورت عدم درمان، بطن چپ دچار ضخیم‌شدگی و در نهایت نارسایی می‌شود.

2️⃣ نارسایی دریچه آئورت (Aortic Regurgitation)

در این بیماری، دریچه به‌طور کامل بسته نمی‌شود و خون از آئورت به بطن چپ بازمی‌گردد.

علل شایع نارسایی دریچه آئورت:

• گشاد شدن ریشه آئورت (به‌علت فشار خون بالا یا بیماری‌های بافت همبند)
• دریچه آئورت دو لتی
• اندوکاردیت عفونی
• آسیب‌های التهابی یا تروماتیک

علائم بیماری‌های دریچه آئورت

• تنگی نفس (به‌ویژه هنگام فعالیت یا دراز کشیدن)
• درد قفسه سینه
• سرگیجه یا غش
• خستگی زودرس
• تپش قلب
• ورم پاها

⚠️ بروز علائم، به‌ویژه در تنگی شدید دریچه آئورت، یک زنگ خطر جدی است و نیاز به اقدام درمانی فوری دارد.

روش‌های تشخیص بیماری دریچه آئورت

در کلینیک دلبان مشهد، تشخیص بر اساس پروتکل‌های استاندارد جهانی انجام می‌شود:

• ✅ معاینه فیزیکی تخصصی قلب
• ✅ اکوکاردیوگرافی (TTE و TEE)
• ✅ نوار قلب (ECG)
• ✅ سی‌تی‌آنژیوگرافی قلب و آئورت (ضروری برای TAVI)
• ✅ کاتتریزاسیون قلب و آنژیوگرافی عروق کرونر
• ✅ آزمایش‌های خون تخصصی

روش‌های درمان بیماری‌های دریچه آئورت

🔹 درمان دارویی

در موارد خفیف تا متوسط یا بیماران غیرقابل جراحی:

• دیورتیک‌ها
• داروهای کنترل فشار خون
• داروهای کنترل آریتمی
• داروهای ضد انعقاد (در موارد خاص)

📌 درمان دارویی دریچه را اصلاح نمی‌کند، اما علائم را کنترل می‌کند.

🔹 جراحی تعویض دریچه آئورت (SAVR – عمل قلب باز)

استاندارد قدیمی و مؤثر درمان:

• تعویض دریچه با نوع مکانیکی یا بیولوژیک
• نیاز به بیهوشی عمومی و دستگاه قلب-ریه
• دوره نقاهت طولانی‌تر

مناسب برای بیماران جوان با ریسک جراحی پایین.

🔥 TAVI؛ انقلاب در درمان تنگی دریچه آئورت
 

TAVI (تعویض دریچه آئورت از راه کاتتر) یک روش کم‌تهاجمی، مدرن و ایمن است که بدون جراحی قلب باز انجام می‌شود.

در کلینیک فوق تخصصی قلب و عروق دلبان مشهد، این روش تحت نظر دکتر سید محسن جهرمی‌مقدم و تیم تخصصی Heart Team انجام می‌شود.

مزایای TAVI:

• ✅ بدون شکاف قفسه سینه
• ✅ ریکاوری بسیار سریع‌تر
• ✅ بستری کوتاه‌مدت (۲ تا ۵ روز)
• ✅ مناسب بیماران سالمند و پرخطر
• ✅ کاهش عوارض جراحی باز

TAVI برای چه بیمارانی مناسب است؟

• تنگی شدید دریچه آئورت
• ریسک بالای جراحی قلب باز
• سن بالا یا بیماری‌های زمینه‌ای متعدد
• آناتومی مناسب در سی‌تی‌آنژیوگرافی

📌 TAVI عمدتاً برای تنگی آئورت کاربرد دارد و نه نارسایی خالص.

مراقبت‌های بعد از TAVI

• مصرف داروهای ضد پلاکت طبق دستور پزشک
• مراقبت از محل ورود کاتتر
• رژیم غذایی کم‌نمک و سالم
• پیگیری منظم با اکوکاردیوگرافی
• بازگشت سریع به فعالیت‌های روزمره

جمع‌بندی

بیماری‌های دریچه آئورت، در صورت تشخیص دیرهنگام، می‌توانند تهدیدکننده حیات باشند. خوشبختانه امروزه با روش‌های نوین مانند TAVI، درمان ایمن و مؤثری حتی برای بیماران پرخطر فراهم شده است.

📍 اگر شما یا یکی از عزیزانتان دچار مشکلات دریچه آئورت هستید،

کلینیک فوق تخصصی قلب و عروق دلبان در مشهد  , دکتر سید محسن جهرمی‌مقدم آماده ارائه پیشرفته‌ترین خدمات تشخیصی و درمانی است.

05132042 - 09003204200